Rondje Bruggen – Herfst 2026 Cultuur

Een kat van scherven en een schip dat nooit uitvaart

1. Maasbeeld, Auke de Vries (1982)
Langs de kade loopt een stalen lijn van 182 meter. Eraan hangen een ring, een doos, een wimpel en een bal. Auke de Vries maakte het beeld in 1982. De gemeente vroeg hem eerst om advies over de kleur van de nieuwe Willemsbrug.

De gemeente had ook een prijsvraag uitgeschreven voor een kunstwerk bij de brug. Maar aan die prijsvraag deed hij niet mee. Later kreeg hij een persoonlijke uitnodiging en een jaar bedenktijd. Toen heeft hij wel toegehapt. Hij kwam met een liggend beeld, omdat een staand beeld zou moeten opboksen tegen de brug en het Witte Huis. Rotterdammers noemden het al snel ‘De Waslijn’. De waslijn is door wisselend tij voortdurend in beweging. Bij laag water staan de kabels strak. Bij hoog water raakt een bal het water.

2. Tegels aan de Maas, Kees de Gruiter (1998)
Aan de Boompjeskade staat een wand van dertig meter met ruim drieduizend tegels. Op elke tegel een naam en een geboortedatum. Kees de Gruiter bedacht het in 1993. In New York had hij de muur van Ellis Island gezien met namen van immigranten. Zoiets wilde hij ook in Rotterdam.

Elke Rotterdammer kon een tegel kopen voor 65 gulden en daar naam en geboortedatum op plaatsen. Het geld voor de wand kwam moeizaam binnen. Pas na aandacht van het tv-programma ‘Ook Dat Nog’ stond hij er, in 1998.

De Gruiter vertelde later aan Rijnmond: “Toen in 1998 het monument bijna werd opgeleverd, vroeg een oudere dame aan mij of ze de tegel nog wel moest ophangen. De tegel was als feestmoment bedoeld ter geboorte van haar kleinzoon. Maar deze overleed na een maand. Nu is het een gedenkplek geworden.”

De oudste persoon op de tegels is Cornelis Jansz van Schagen, geboren op 12 augustus 1589. De jongste zijn Mandy en Ramon van Hal, geboren op 2 juni 1999. Dat is een jaar na de opening. Hoe die tegel erbij kwam, is een raadsel.

3. Space Invader, Invader (2001)
Aan het Poortgebouw aan de Stieltjesstraat is een klein mozaïek bevestigd. Het stelt een ruimtewezen uit het computerspel Space Invaders voor. De wereldberoemde Franse straatkunstenaar Invader plakte het op 1 november 2001 op. Wie hij is, dat houdt hij geheim. Net zoals de straatkunstenaar Banksy.

In vier dagen plakte Invader meer dan 20 van deze figuren in Rotterdam. Ze zijn allemaal net iets anders. Sommige zijn goed verstopt, andere in het volle zicht.

Rotterdam was de achtste stad ter wereld die hij binnenviel. De mozaïeken verdwijnen soms. In 2014 telde een fan er nog zes. Vijf jaar later waren het er ineens 21. Invader plakt verdwenen exemplaren stilletjes terug. Hoeveel er nu hangen, weet niemand precies. Maar langs het Rondje Bruggen zijn er minstens drie.

Via de app FlashInvaders kun je punten verdienen als je een Space Invader gespot en vastgelegd hebt. Het exemplaar aan het Poortgebouw is tien punten waard. Een mooie start.

4. Entreepoort van speelgoed, Kenneth Letsoin
Kinderen uit de omgeving van Villa Zebra gaven speelgoed aan dit kunstlaboratorium en kindermuseum. Samen met kinderen van Villa Zebra maakte kunstenaar Kenneth Letsoin er een entreepoort van.

Letsoin (Almelo, 1972) groeide op in een Molukse gemeenschap. Hij ging kort naar de kunstacademie in Enschede, maar leerde het vak op straat. Sinds 2017 woont hij in Rotterdam. Hij bouwt installaties van afgedankt materiaal dat hij onderweg vindt. Op Zuid beschilderde hij honderden panelen op sloop- en renovatiepanden, met kleine vogels en duizendpoten. Lang wist niemand wie dat deed. In 2023 kreeg hij een werkbeurs van het Mondriaan Fonds.

In Villa Zebra maken kinderen van 2 tot en met 12 jaar zelf kunst. De kleinsten spelen beneden in zeven speel- en kunstinstallaties. De oudere kinderen gaan boven aan de slag met een kunstenaar, in wisselende workshops. Ruim 40.000 kinderen en volwassenen komen er per jaar. Villa Zebra bestaat dit jaar 25 jaar. Directeur Lucie Kuijpers: “Bij ons spelen kinderen uit allerlei wijken met elkaar samen.” Vanaf 2027 krijgt de begane grond een nieuwe inrichting, bedacht door de kinderen zelf.

Villa Zebra is open op woensdag, zaterdag en zondag en in de schoolvakanties.

5. Muurschildering zonder titel, Anton Vrede (1996)
Op de hoek van de Thorbeckestraat en de Maaskade klimt een pinguïn tegen de gevel omhoog. Onder hem een toekan, een meeuw, een papegaai, een konijn, een hond, een uil en een olifant. Anton Vrede schilderde ze in 1996. De dieren verwijzen naar de Ark van Noah.

Joe Cillen, oud-schipper en kunstenaar, kwam rond 2000 met een idee. Het Noordereiland is een motorschip. “Een motorschip, dat elk moment de trossen kan losgooien om het ruime sop te kiezen”, zegt Cillen. Laat het eiland zijn twee bruggen los, dan vaart het weg. Alle 3300 Noordereilandbewoners zijn dan opvarenden. De dieren van Vrede zijn wat het schip onderweg tegenkomt.

Cillen nam het serieus. In 2002 plaatste hij een rood en een groen navigatielicht van vijf meter hoog. Ze staan op het dak van wooncomplex Noorderlicht, aan de voet van de Willemsbrug. “Met de bewoners als bemanning is dit het grootste schip ter wereld”, zei hij toen.

Na 27 jaar wind en regen waren de dieren van Vrede verbleekt. In de zomer van 2023 bracht Atelier Leo Mineur ze opnieuw aan, samen met Vrede zelf.

6. Tom Poes, tamyra en Saskia Meesters (2013)

In de Thorbeckestraat kijkt een kat vanaf een dak naar beneden. Het is Tom Poes. Hij kijkt uit op nummer 28b. Daar werd de geestelijk vader van het beestje, Marten Toonder, geboren op 2 mei 1912.

Martens vader was zeekapitein. Moeder Toonder hield het nergens lang uit: tussen 1914 en 1925 verhuisde het gezin zes keer. Marten ging in Rotterdam naar zeven lagere scholen, daarna naar de mulo in Spangen en de handelsschool aan de Westersingel. De stad liet hem niet los. “Rotterdam, mijn geboortestad, daar heb ik een zwak voor”, zei hij later. “Twintig jaar van je leven en vooral van je prille jeugd, die maken een heel diepe indruk op je.”

Op 16 maart 1941 verscheen Tom Poes voor het eerst in De Telegraaf, als vervanger van Mickey Mouse. Nog datzelfde jaar stapte heer Bommel het verhaal binnen. Toonder tekende 177 verhalen, tot 1986. Naast tekentalent was hij ook erg creatief met woorden. Zo bedacht hij bijvoorbeeld denkraam, minkukel en breinbaas. Deze woorden staan nu in de Dikke Van Dale.

Rotterdam eerde hem drie keer. In 2002 kwam bij station Blaak de Ode aan Marten Toonder, een zuil van zes meter met Tom Poes op de top. In 2018 kreeg het plein ernaast zijn naam: het Marten Toonderplein. En op 2 mei 2013, precies 101 jaar na zijn geboorte, onthulde kleinzoon Irwin Toonder de kat op het dak in de Thorbeckestraat. tamyra meesters maakte hem samen met Saskia Meesters. De vacht is servies van eilandbewoners, ieder stuk met een verhaal. tamyra vertelt erover in het interview Hand in hand in deze editie.

7. Giraffen, Kees Timmer (1964)

In Ons Park steken stalen buizen schuin uit het gras, acht meter hoog. Drie lange nekken. Giraffen, zegt iedereen. Kees Timmer ontwierp het beeld in 1964 voor de Electro Technische School in Amsterdam. Toen kwam de sloop. Jan Fokker, oud-directeur van de school, wist dat het beeld in gevaar was. Via Museum Boijmans Van Beuningen en Sculpture International kwam hij bij CBK Rotterdam. Dat kwam goed uit: Ons Park ging op de schop. In 2015 kreeg het beeld hier een nieuwe verflaag en een plek in het groen.

De naam Giraffen ontstond tijdens die gesprekken, naar goed Rotterdams gebruik. Waarom drie vormen? Misschien de drie studierichtingen van de school. Zeker weet niemand het. Er zijn nog drie andere werken van Timmer in Rotterdam in de buitenruimte te zien. Een gevel vol keramische figuren aan de Schiedamseweg 300 (1958). De stalen vogel Phoenix bij het Delftseplein (1959). Een betonnen Hond op een schoolplein aan de Willem Hedaweg (1960).

Ook langs de route

8. Mobile, Dik Box (1985)
Op het bruggenhoofd van de oude Willemsbrug, aan de Maaskade, draaien twee haakvormen op de wind. Lezers van Het Vrije Volk brachten het geld bijeen als afscheid van de oude brug die hier van 1880 tot 1981 lag. Jaren stond het werk stil, zonder wieken. Bewoners belden en mailden BKOR net zo lang tot het hersteld werd. Op 27 oktober 2021 kwam het terug, in een nieuwe kleur die Box zelf koos.

9. De machinekamer van het motorschip (Joe Cillen, 2003)
In een brandgang tussen de Marinestraat en de De Ruyterstraat ligt de machinekamer van het Motorschip Noordereiland. Een muurschildering van 800 vierkante meter, gemaakt met negen kunstenaars. Bij nieuwbouw in 2020 verdwenen deuren waarop de geschiedenis van het eiland stond. Buren waarschuwden Cillen. In de zomer van 2021 schilderde hij nieuwe panelen, waarbij buren koffie en eten brachten.

10. Plaquette voor Achilles de Khotinsky, Harry Sengers (2007) 
Aan de gevel van Prins Hendrikkade 43 hangt een bronzen plaquette voor Achilles de Khotinsky, gemaakt door kunstenaar Harry Sengers. Zijn vader vertelde toen Harry nog klein was dat op die plek een fabriek stond. De fabriek was van Achilles de Khotinsky. In 1884 maakte die de eerste gloeilamp van Nederland. De Khotinsky roeide met een bootje vol accu’s de Maas over om huizen aan de overkant te verlichten. Maar de gemeente wilde de stroom zelf leveren en werkte hem tegen. Daarop is De Khotinsky vertrokken naar Duitsland.

11. Joods kindermonument, Wim Quist (2013)
Aan de Stieltjesstraat, bij de Spoorweghavenbrug, staat een stalen boog van twintig meter. Daar staan de namen en leeftijden in van 686 Rotterdamse Joodse kinderen van 0 tot 12 jaar. In 1942 en 1943 werden ze vanuit Loods 24 naar Westerbork weggevoerd. Quist maakte de boog halfrond, zodat je tussen de namen staat. Bij de onthulling op 10 april 2013 waren bijna 700 schoolkinderen aanwezig. Ernaast staat een bewaard stuk muur van Loods 24.

---

Op de kade staat de hele stad bij elkaar

Aan de Van der Takstraat op het Noordereiland zit JMR Event Makers. Sinds 1993 organiseert het bureau evenementen die honderdduizenden Rotterdammers op de been brengen: Het Nationale Vuurwerk bij de Erasmusbrug, het Bevrijdingsfestival Zuid-Holland in Het Park, Boothstock en Good Times in het Kralingse Bos, jarenlang de Nacht van de Kaap en natuurlijk de Dance Parade. Meer dan 250 evenementen verder is oprichter Jasper Scholte nog steeds even enthousiast.

Tussen Noord en Zuid
Het is geen toeval dat JMR op het Noordereiland zit, vindt Jasper. “Vanaf ons kantoor kijk je de ene kant op naar de Boompjes en de andere kant op naar de Kop van Zuid. Dat is precies waar wij willen staan: in het hart van de stad, voor de hele stad.”

Het Nationale Vuurwerk ligt precies op die grens. Op oudejaarsnacht staan zo’n 80.000 mensen op beide oevers van de Maas, langs het Rondje Bruggen, met de Erasmusbrug als podium. “Het moment waarop de hele stad samen aftelt en het vuurwerk losbarst, blijft een kippenvelmoment. Dit is waar we het voor doen,” zegt Jasper. “Op de Boompjes en op de Wilhelminakade staat iedereen naast elkaar. Studenten uit Kralingen, gezinnen uit Feijenoord, opa’s en oma’s. Dat draagt bij aan het saamhorigheidsgevoel, wat wel eens ver te zoeken is in deze tijden.”

Alle geuren en kleuren
Het thema van een evenement brengt mensen bij elkaar die elkaar anders nooit tegenkomen. Neem het Bevrijdingsfestival Zuid-Holland, het best bezochte gratis jongerenevenement van Rotterdam. “Daar moet iedereen aan zijn muzikale trekken komen. Dat vergt een line-up met tal van geuren en kleuren,” zegt Jasper. “Met een mix van pop, hiphop, dance en rock brengen we verschillende generaties en culturen samen.”

Op Good Times dansen kinderen uit de hele stad op hun eerste festival. Op het Klassiek in het Park liggen liefhebbers van Chopin met een picknickkleed in het gras. “Op een festival ben je even geen buurt, geen leeftijd en geen achtergrond. Je bent een fan van hetzelfde. Dat is de snelste manier die ik ken om mensen uit verschillende culturen naast elkaar te krijgen.”

Gratis en toegankelijk
“Iedereen moet van festivals kunnen genieten.” Veel evenementen van JMR kosten de bezoeker daarom niets. Maar toegankelijk betekent voor Jasper meer dan een lage prijs. “We kijken naar de route naar het terrein, naar plekken waar je met een rolstoel goed zicht hebt, naar rustige hoeken voor mensen die snel overprikkeld raken. Daar houd je vooraf rekening mee.”

Tip van Jasper
“Stap over je gebaande paden heen en bezoek eens een festival, theater of museum dat je nog niet kende. De stad is rijker dan je denkt.”

---

Veertig paar handen vlechten één touw

en oase in de stad, zo noemt kunstenaar tamyra meesters haar atelier in NEstudio’s op het Noordereiland. Verhalen, afgedankte materialen en samen optrekken met bewoners zijn een rode draad in haar werk. Sinds 8 september hangt haar megavlecht van oude scheepstouwen om een toren van de Oude Willemsbrug. ‘Ik wil mensen dat wow-gevoel geven!’

NEstudio’s is al meer dan 35 jaar een broedplaats voor creatieve makers in een oude kleuterschool aan de Prins Hendrikstraat 5. Hier werken elf kunstenaars in verschillende vakken: beeldhouwkunst, fotografie, schilderkunst, grafiek, video, illustratie, grafische vormgeving en ruimtelijke vormgeving. “Als kunstenaars delen we het geluk van hier te werken en de lasten van het goed onderhouden. Elk jaar houden we open dagen, zo kunnen mensen die ons niet kennen, deze mooie plek ontdekken.”

Vlecht van oude scheepstouwen
Voor tamyra zijn hergebruik en samen optrekken met andere mensen belangrijk. Dat zie je aan haar nieuwste project Ritueel voor een Toren: een megavlecht om een van de twee monumentale brughuistorens van de Oude Willemsbrug. De torens staan op het landhoofd. Het stuk oever waar de oude brug op rustte. Het project hoort bij Rotterdamse Waterparels van Stichting Brugwachtershuisjes. De stichting heeft zes huisjes in bruikleen tot eind 2026. Bewoners, organisaties uit de buurt, kunstenaars en ondernemers proberen daar uit wat je met zo’n brugwachtershuisje kunt doen.

Samen spierkracht inzetten
“Ik werk graag met oude materialen. Ze hebben misschien hun glans verloren, maar dragen veel verhalen mee. Die verhalen groeien tot iets nieuws. Voor de vlecht gebruiken we oude scheepstouwen, van wel 50 meter lang. Ze zijn dik en zwaar.”

“Bij het maken van de vlecht gebeurde er veel meer dan ik van tevoren kon vermoeden. Ruim veertig bewoners van het eiland en daarbuiten wilden helpen en hebben hun spierkracht ingezet. Dat werkte als een olievlek over het eiland. Ik kreeg van allerlei kanten hulp aangeboden: van een reddingsboei tot parasols van het café op de hoek tegen de hitte. En kosteloos een informatiebord over het project, gemaakt door een beletteringsbedrijf.”

“De jongste deelnemer bij het vlechten was een meisje van zes. De oudste zeventig plus. Het vlechten was echt zwaar, maar er ontstond een vindingrijkheid en saamhorigheid om de klus te klaren. De aanpak werd steeds vernuftiger. We kwamen in een ritme en het werd een ritueel, bijna een dans. Zo’n geweldige vibe, ik ging er echt van zweven!”

Raponsje
tamyra’s fascinatie voor de huisjes gaat ver terug. “Toen ik in 1993 op het Noordereiland kwam wonen en mijn nieuwe omgeving verkende, kwam ik langs de torens van het landhoofd. Ik vroeg me af waarom de deur zo hoog zat dat je er niet in of uit kan. Ik fantaseerde: ‘Wat als er nog iemand in zit?’ Ik dacht ook aan het sprookje, over een meisje met heel lang haar die opgesloten zat in een hoge toren. De prins die haar redt, klimt omhoog via haar lange vlecht. De huisjes dragen veel verhalen in zich mee. Ooit was het een politiepost en de kogelinslagen van de strijd om de Maasbruggen tijdens de Tweede Wereldoorlog kan je nog zien zitten.”

Wandelende opening
“Die associaties uit 1993 en het gebruik van de oude scheepstouwen vervlechten toen met nu. Je ziet zo’n vlecht ook bij meerpalen.” De vlecht is met een hoogwerker om het brughuisje gemonteerd. De opening is vrijdag 25 september om 17.00 uur op de steiger bij het landhoofd, aan het einde van de Van der Takstraat. “Met elkaar maken we dan een wandeling over de kades. Een historicus vertelt daarbij over de geschiedenis van wat er nu te zien is: aan de overkant, op het eiland en waarom bijvoorbeeld die deur zo hoog zit. Het is heel gaaf als de vlecht straks een herkenbaar onderdeel wordt van Rondje Bruggen.”

Huid van verhalen voor Tom Poes
Een ander bekend beeld van tamyra is Tom Poes op het dak in de Thorbeckestraat. Ook hier gebruikte ze afgedankte materialen. “Iemand vertelde dat de geestelijk vader, striptekenaar Marten Toonder, op het eiland is geboren en dat wilde herdenken met een plaquette. Ik vond dat het wat kleurrijker kon, maar wel met wit, want stripfiguur Tom Poes is nou eenmaal een witte kat. Ik zag een 3D beeld voor me, van Tom Poes met een huid van verhalen. Daarvoor heb ik mensen gevraagd om me hun afgedankte serviesgoed te brengen dat getuige was van hun dagelijkse leven en me daarbij hun herinneringen te vertellen. Zo bracht een oude vrouw haar favoriete kopje met een roosje, ooit gekregen van haar overleden man. Helaas was het gebroken en gooide ze het weg. Ze haalde het uit de prullenmand en bracht het voor dit project naar mij! Tom Poes heeft nu een vacht van scherven, met op zijn bil dat roosje.”

Kunst die je grijpt
Begin 2025 gaf tamyra haar baan in het onderwijs op om zich meer op haar kunst te richten. “Kunst kan je zonder woorden grijpen. Je kan er blij of boos van worden, het kan ontroeren. Ik vind het spannend om de wereld in te trekken en te zien wat er gebeurt en ontstaat als je mensen vraagt om samen op te trekken. Er ontstaat dan een wezenlijke kracht, die zoveel meer is dan de opgetelde som der delen. En je leert en ontdekt zoveel meer dan in je eentje. Ik hou van verhalen, die ontstaan als ik vragen durf en ga stellen. Bijvoorbeeld iets simpels als ‘doe je mee?’”

“Mijn fantasie en verbeelding zijn behoorlijk grenzeloos, de verhalen blijven groeien en ontstaan. Ik wil mijn eigen verhalen vormgeven, maar ook die van jou. Hoe kan je je weg vinden in een wereld waarin schoonheid, verdriet, pech, ontroering, hardheid en geluk tegelijkertijd bestaan? Ik wil me daartoe verhouden, met mijn kunst. Dat zie ik als mijn, en eigenlijk ieders, opdracht. Er zijn zoveel paden mogelijk, doe en durf een ander mee te vragen. Ik wil mensen dat wow-gevoel geven!”

NEstudio’s
Prins Hendrikstraat 5, Noordereiland
nestudios.nl en tamyrameesters.nl

---

Zes lege huisjes zoeken Rotterdammers met ideeën

Iedere Rotterdammer komt erlangs en bijna niemand kijkt ernaar: de brugwachtershuisjes. Rotterdam is gevormd door het water. Jarenlang zorgden brugwachters vanuit die huisjes dat mensen en schepen veilig konden passeren. Nu varen schepen andere routes en gaan de bruggen minder vaak open. Moet een brug toch open, dan gebeurt dat vaak op afstand. Wat doe je dan met de huisjes? Marjan van Gerwen van Stichting Brugwachtershuisjes zet de deur open. Tijdens Open Monumentendag geeft de stichting een theatrale rondleiding met acteurs. Vanaf oktober starten er kunstprojecten van Villa Zebra.

Stichting Brugwachtershuisjes is een vrijwilligersorganisatie die zich inzet voor de herbestemming van brugwachtershuisjes. “En dat zijn er in Nederland nogal wat. Rond de 1.300 in totaal, waarvan veel huisjes leeg staan”, stelt Marjan. Initiatiefnemer van de stichting is Lottie Hesper. Zij begon in 2012 met de herbestemming van het huisje aan de Lage Erfbrug in Delfshaven. Marjan heeft zelf ook veel ervaring. In verschillende steden werkte ze aan langdurige kunstprojecten. In Rotterdam was ze directeur van Cultuur Concreet.

Eigenaarschap over ontwikkeling
Sinds 2018 werkt Marjan voor Stichting Brugwachtershuisjes. Ze ziet een rode draad in haar werk: “Ik werk altijd aan projecten waarin kunst en cultuur een relatie aangaan met sociaal-maatschappelijke zaken en ruimtelijke ontwikkeling. Ik vind het belangrijk om mensen te betrekken bij de ontwikkelingen om hen heen. Zo hebben ze het gevoel dat ze eigenaarschap over die ontwikkeling kunnen nemen.” Daarom staat de deur van het huisje zo veel mogelijk open. “Het zou kunnen dat er tijdens ons gesprek straks iemand even binnenloopt”, waarschuwt Marjan. Precies de sfeer die ze wil: iedereen mag binnenlopen.

De Rotterdamse Waterparels
Marjan werkt aan het project De Rotterdamse Waterparels. In 2024 kwam Stichting Brugwachtershuisjes in contact met de gemeente Rotterdam over twaalf brugwachtershuisjes. Zes daarvan staan op het Rondje Bruggen. Vier op de Koninginnebrug en twee bij de oude aanlanding van de Willemsbrug, even verderop op het Noordereiland. Alle zes staan regelmatig leeg. “We hebben voor de gemeente onderzocht wat de kansen zouden zijn voor een alternatieve bestemming voor deze huisjes. Maar we hebben ook gekeken wat voor aanpassingen er nodig zijn om projecten hier te laten slagen”, vertelt Marjan. De huisjes hebben bijvoorbeeld geen stromend water en dus ook geen wc.

Liever kijkt Marjan naar wat er al is en wat er kan. “Er is enorm veel animo vanuit de omgeving. We hebben kunstenaars die hier willen exposeren, beginnende ondernemers die het een geschikte pop-up locatie vinden en artiesten die de huisjes als geschikte atelierruimte zien. Bijna allemaal mensen uit de directe omgeving, die gewoon eens nieuwsgierig waren en binnenliepen.”

Onverwacht bezoek
En dan stapt Rosey binnen. Alsof Marjan het zag aankomen. Rosey studeert architectuur aan de TU Delft. Na jaren in Delft en Brussel woont ze weer in haar geboortestad. Eerst in Overschie, nu op een boot in de Spoorweghaven in Feijenoord, om de hoek van de Koninginnebrug.

“Ik liep hier op een zomeravond met mijn huisgenoten een rondje door de buurt. We kwamen welgeteld tien mensen tegen. Hoe kan dat nu op een plek waar zo veel mensen wonen?”, vraagt Rosey zich verwondert af. “Daarom ben ik aan het kijken of ik hier een klein bakkerijtje kan beginnen. Met zoetig- en hartigheden uit alle culturen die hier in deze omgeving samenkomen. Ik hoop dat dit de mensen hier een beetje kan samenbrengen. Dan kunnen we hier gezellig samen aan de kades zitten!”

Een toekomst voor het verleden
Mensen als Rosey laten zulke projecten slagen, denkt Marjan. En die zijn er genoeg. “Ik denk dat we nu aan vijftien verschillende initiatieven zitten. Van een expositie over de eerste dagen van de Tweede Wereldoorlog, wat hier op deze plek zo enorm speelde. Tot een vintage naaiatelier en een ijswinkel. We hebben meerdere kortlopende bestemmingen gehad. We experimenteren nu met projecten van ongeveer een kwartaal”, zegt Marjan. En er komt nog genoeg aan, voorspelt ze: “Tijdens Open Monumentendag verzorgen we een theatrale rondleiding met acteurs van Studio de Bakkerij. Vanaf oktober starten hier kunstprojecten van Villa Zebra.”

Volgens Marjan laat dit zien hoe groot de behoefte is aan een plek waar iedereen zomaar binnen kan lopen. “Het mooie van deze plekken is dat je ze ook als een vrije ruimte kunt zien. Er zijn bepaalde kaders en huisregels waar je je natuurlijk aan moet houden, maar daarbinnen heb je vrij spel.” De huisjes zijn er voor meer mensen dan kunstenaars en ondernemers, zegt Marjan. “We hebben ook een aantal mensen gehad die een tijdje niet hebben kunnen meedraaien in het snelle en soms veeleisende bestaan. Die kunnen hier laagdrempelig oefenen en meehelpen.”

Zo verandert de rol van de brugwachtershuisjes langzaam maar zeker. Vroeger hoorden ze bij het water dat de stad in tweeën deelt. Nu brengen ze mensen bij elkaar. Dat geeft de huisjes van het verleden een toekomst.

Stichting Brugwachtershuisjes
Meer over het project: brugwachtershuisjes.nl/project/rotterdamse-waterparels
Theatrale rondleiding tijdens Open Monumentendag; vanaf oktober kunstprojecten van Villa Zebra.

---

Wat willen kinderen langs het Rondje Bruggen?

De kleine vraag aan Hester van Spijk, projectmanager bij Villa Zebra

In het voorjaar zat de achtjarige Shaylee bij Villa Zebra aan een tafel vol karton en tape. Ze tekende een kabelbaan over de Maas. Dat verhaal stond in de editie Rondje Sport. Sindsdien bouwden kinderen van 7 tot en met 12 jaar negen maanden lang maquettes voor het Rondje Bruggen in het kunstlaboratorium op Zuid. Zes kunstenaars vertaalden hun wensen in tien schetsen voor kunstwerken. Die liggen nu bij de gemeente. Vanaf 23 september zijn ze te zien in het Timmerhuis. Projectmanager Hester van Spijk vertelt hoe een kleine vraag aan kinderen uitgroeide tot echte plannen voor de wandelroute.

Bij Villa Zebra kijken kinderen niet alleen naar kunst. Ze maken het zelf, vanuit hun eigen ideeën. Voor de oudere kinderen gaat het om meer, zegt Hester. “Hoe kunnen we kinderen meenemen in hun wijk, in hun eigen omgeving? Ook al ben je misschien nog maar zeven of twaalf, je hebt daar wel een stem in. We willen niet de generatie grootbrengen die denkt: we kunnen niks.”

Eerst nee
Het idee kwam van de gemeente Rotterdam. “Die kwam met de vraag: kunnen we niet iets doen met het Rondje Bruggen? Jullie zitten op het rondje en jullie zijn met kinderen bezig. Eerst hebben we nee gezegd.” Het voorstel was om kinderen mee te laten denken over iets wat echt buiten komt te staan. Op deze plek in Rotterdam is dat ingewikkeld. “Het is geen wijk waar ze op een rotonde een kunstwerkje zetten en dat is het dan.”

Het is later wel ja geworden, onder voorwaarden. “Bij kinderen kan je niet zeggen: jullie mogen leuk meedenken. En daarna zeg je dank je wel, je pakt de tekeningen in en je laat het verder aan de stadsontwikkelaars over. Als zij daar negen maanden in steken, dan moet daar iets uitkomen wat zichtbaar is en waar de kinderen echt iets aan hebben.” 

Schuilen en spelen met vrienden
“Nu is het Rondje Bruggen heel leuk voor hardlopers, voor mensen op een fiets, voor toeristen, maar niet echt specifiek voor kinderen. Dus gevraagd ‘Wat willen jullie hier?’ Er kwamen echt allemaal dingen uit die wij niet hadden kunnen bedenken. Natuurlijk willen ze een glijbaan. Maar als je verder het gesprek aangaat, dan gaat het over plekken waar je kan schuilen, waar je echt spelletjes kan doen met vrienden.” Het werd niet alleen: wat heb ik nodig? Maar ook: wat heeft het Rondje Bruggen nodig?

Denken als een ontwerper
De bovenverdieping van Villa Zebra was negen maanden lang ingericht voor het project. Kinderen doorliepen er het ontwerpproces stap voor stap. “Kinderen krijgen een vraag bij de entree, ingeleid door een filmpje van stadsontwikkelaars. Vervolgens gaan ze met z’n allen ideeën ophalen. Ze doen korte opdrachtjes en daarna bouwen ze zelf een maquette, allemaal van gerecyclede spullen. Als je naar zo’n maquette kijkt, weet je eigenlijk niet waar je naar zit te kijken. Dus hangen ze er briefjes bij en leggen ze uit wat ze willen.” In de zaal hing letterlijk vijf kilometer lint, even lang als het Rondje Bruggen. Het kindlint, noemt Villa Zebra het.

De gemeente kwam om de twee maanden kijken wat er gebeurde en wat opviel. Nodig, want in de buitenruimte gelden veel regels. De ideeën komen van gewone bezoekers van Villa Zebra, van scholen uit de wijk en van de straat. “Op het moment dat er een kunstenaar is, gaan we ook gewoon de wijk in met de bezoekers.”

Tien schetsontwerpen
Zes kunstenaars gingen met de maquettes aan de slag, ieder op een eigen manier. “De kunstenaars hebben echt schetsen gemaakt voor echte kunstwerken. Aan de ene kant gebaseerd op het gedachtegoed waar de kinderen mee aankwamen. En we hebben ook kunstenaars die de werken zo mooi vonden dat ze de tekening vrijwel in de originele staat hebben gehouden: dit moet er komen.” Het resultaat ligt nu bij de gemeente. “Er liggen tien schetsontwerpen bij verschillende afdelingen om te kijken wat we van die tien schetsen echt kunnen uitvoeren.”

Hester ziet bij de gemeente iets veranderen. “Het is heel leuk om te zien dat de gemeente hier komt met een open blik. Dat ze lekker zelf een beetje gaan knutselen om hun hoofd aan te zetten.”

Zelf kijken
Van 23 september tot en met 14 oktober zijn de tien schetsontwerpen te zien in het Timmerhuis, samen met werk van de kinderen. En wie weet staat er daarna echt een schuilplek langs het Rondje Bruggen, bedacht door een kind van acht.

Wat is een goede toevoeging voor kinderen langs het Rondje Bruggen?
Mail je idee naar rondjebruggen@rotterdam.nl.

Villa Zebra
Stieltjesstraat 21, Rotterdam-Zuid, aan het Rondje Bruggen
Open op woensdag, zaterdag en zondag en in de schoolvakanties

Tien schetsontwerpen voor het Rondje Bruggen:
23 september t/m 14 oktober in het Timmerhuis

Lees ook: “Als kinderen Rondje Bruggen ontwerpen” in de lente-editie (Rondje Sport)

---

Niks missen?
Meld je dan aan voor de nieuwsbrief Rondje Bruggen > en lees er de eerdere nieuwsbrieven terug.

Webpagina: www.rotterdam.nl/rondje-bruggen
De foto’s zijn van gemeente Rotterdam

---